گفت و گوی ایبنا به بهانه انتشار کتاب "روانشناسی ارتباطات و اقناع"
خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)- مفهوم «اقناع» از جمله مفاهیمی است که در حوزه بازاریابی و فروش و نیز حوزه روابطعمومی و افکارسازی سیاسی، در سالهای اخیر به شکل پرتکراری مصرف میشود اما چنان که محمدمهدی فتورهچی یکی از مترجمان کتاب «روانشناسی ارتباطات و اقناع» (در کنار نصرالله قاسمپور) بیان میکند، کتابی که به شکل آکادمیک به این مقوله بپردازد در زبان فارسی تاکنون کمتر وجود داشته است. فتورهچی، مدیر گروه ارتباطات و رسانه موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران است. او در این گفتوگو علاوه بر معرفی مقوله روانشناسی اقناع، به مقولاتی مانند اعتماد عمومی در روزگار کرونا زده کنونی نیز پرداخته است.
ابتدا و برای شروع سخن کمی درباره اهمیت کتاب «روانشناسی ارتباطات و اقناع» و نویسندگان آن در آکادمیهای علوم ارتباطات و روانشناسی بگوئید. این متن تا چه میزان متنی کلیدی در این حوزهها محسوب میشود؟
این کتاب ترکیبی از تحقیقات انجام گرفته در حوزه ارتباطات اقناعی است که اصالت آن در گردآوری نتایج مطالعات روانشناسی، کاربردشناسی و تحلیل گفتمان به منظور بالا بردن سرعت دریافت کسانی است که میخواهند پیام را درک کنند، در باره آن اقدامی انجام دهند یا در مقابل آن مقاومت کنند. کلود شابرول، نویسنده مسئول اثر در زمان تحصیلاتش در سوربن، تحقیقات در حوزه روانشناسی ـ علوم اجتماعی، نشانه شناسی رولان بارت را در مدرسه مطالعات عالی اجتماعی توسعه داد و با مرکز مطالعات ارتباطات همگانی (CECMAS) همکاری داشته است. وی پس از اخذ دکترای دولتی، نامزد استادی روانشناسی اجتماعی در کاین پاریس 10شد و سپس در سالهای اخیر در سوربن جدید (پاریس 3) به تدریس مشغول شده است. در اغلب کتابها و مقالاتش، روانشناسی و تحلیل گفتمان به طور نظاممندی مورد مطالعه قرار گرفته است. تیم تحقیقاتی او با نشانهشناسان و زبانشناسان مرکز تحلیل گفتمان پاریس 13 و همچنین روانشناسان ارتباطات پاریس 8 همکاری کرده است. همکار مولفش میرونا رادو هم پس از اتمام تحصیلات در روانشناسی اجتماعی ارتباطات در دانشگاه پاریس 3، سوربن جدید(در دوره دکتری) و علوم سیاسی در مؤسسه مطالعات سیاسی(علوم سیاسی)، به تحقیق در تاثیر ارتباطات اقناعی(تبلیغات، رسانه و گفتمانهای سیاسی) پرداخته است. وی به عنوان کارشناس عالی آموزش تکمیلی بنگاه ادوانسیا (CCIP)، تحقیقات بینارشتهای را گسترش داده و میان روانشناسی ارتباطات و تحلیل گفتمان رابطه تنگاتنگی برقرار کرده است. بنابر این به زعم بنده این کتاب اثری منحصر به فرد در حوزه روانشناسی ارتباطات و اقناع، تحلیل گفتمان، کاربردشناسی و نشانهشناسی است و آموزههای پایهای و مطلوبی را به علاقمندان ارائه میدهد.
در ایران مباحث آکادمیک در حوزه روانشناسی ارتباطات تا چه حد پیش رفته است. از اساس چه شد که احساس کردید این کتاب باید به فارسی ترجمه شود؟
نگاه میان رشتهای به علوم، به ویژه علوم اجتماعی از جمله مهمترین تحولات دو دهه آخر قرن بیستم به شمار می آید. این نگاه نه تنها حوزههای همپوشانی را مشخص کرده، بلکه فراتر از آن، امکان نوعی ادغام معنایی و کاربردی در علوم مختلف را به وجود آورده است. در نتیجه این تحول، غنیسازی علمی در سطح گستردهای صورت گرفته و راهحلهای اساسی برای جریان زندگی سادهتر از قبل شده است. لذا با توجه به میان رشته ای بودن این علم و نبود پیشینهای در آموزش و پژوهش در کشور تا امروز منبعی با این نام به رشته تحریر در نیامده و یا ترجمه نشده است و همانطور که جناب دکتر بشیر در مقدمه شان بر این کتاب منابعی را ذکر کردهاند اغلب منابع موجود در بازار، ماهیتی آکادمیک نداشته و بیشترشان همچون آداب معاشرت برای همه، ارتباط موثر و .... در حوزه روانشناسی زرد جای گرفته و به منظور پاسخگویی به نیاز افراد غیر دانشگاهی تالیف شده است و لذا با توجه به علاقه شخصیام به دو حوزه روانشناسی و ارتباطات، به شدت علاقمند مطالعه اثری علمی ذیل عنوان روانشناسی ارتباطات بودم و لذا در زمان تحصیلم در فرانسه با مشاهده این اثر و مطالعه دقیق آن و متعاقبا بررسی کتب حوزه روانشناسی در ایران و نبود عنوان مشابهی، به اتفاق دوستی درصدد ترجمه آن بر آمدم که البته بدلیل مشغلههای حرفهای و نوبت طولانی نشر، چاپ ترجمه اثر با چندین سال توقف منتشر شد.
ادامه مصاحبه در ایبنا
http://www.ibna.ir/fa/longint/290347
این وبلاگ را به منظور انتشار آخرین اطلاعات علمی وپژوهشی, چکیده مقاله, یادداشت ونقد شخصی در حوزه ارتباطات اجتماعی، مدیریت اطلاعات و فرهنگ راه اندازی کردم. پژوهشگر مسائل اجتماعی و ارتباطات و مدرس دانشگاه هستم. تحصیلات خود را در اکول دکترای دانشگاه پل ورلن فرانسه در رشته ارتباطات و اطلاعات به پایان رساندم. موضوع رساله ام گونه شناسی مقایسه ای استفاده ها و رفتار های اعتیاد آمیز کاربران اینترنت ایرانی و فرانسوی بوده است. در حال حاضر مدیر گروه رسانه های نوین و خانواده مرکز مطالعات و تحقیقات زنان دانشگاه تهران می باشم.